آثار مدرسه دانشجویی قرآن و عترت (علیهم السلام)، دانشگاه تهران

کتاب آشنایی با روش های تدبر ادبی(جلد هشتم آموزش روش های تدبر در قرآن)
نویسنده : عطیه اصفهانی - ساعت ٥:٠٠ ‎ق.ظ روز ۱٤ اسفند ۱۳٩۱
 

 

از سری قرآن و امام / مهارتی

 

 

جلد هشتم آموزش روش های تدبر در قرآن

 

"آشنایی با روش های تدبر ادبی"

جلد اول

 

در کتاب آشنایی با شیوه‌های تفکر از مجموعه کتب تدبر در قرآن گفته شد که قالب ادبی و بیانی افاده کننده معنا هستند. چرا که به وسیله الفاظ، کلمات، جملات و عبارات «ادبیات» شکل می‌گیرد که ابزار بیان در دست متکلم است. به همین دلیل خداوند در قرآن بر عربی بودن کتاب تأکید می‌نماید. هر چند معنای عربی بودن صرفاً به معنای قالب ادبی آن نیست ولی زبان عربی دارای ویژگی‌های بدیع و خلاقانه ویژه‌ای است که می‌تواند تفکر و تعقل انسان را شکوفا کند. در نتیجه می‌تواند به خوبی در مقام اظهار و بیان حقیقت برآید.

در زمینه بحث و بررسی درباره ادبیات قرآن و زبان عربی قرآن، کوشش‌های بسیاری تاکنون شده است که این کتاب با در نظر گرفتن این کوشش‌ها، در مباحث خود در صدد قدردانی از آنها برآمده است. اگر خواسته باشیم به اختصار تمایز این کتاب نسبت به سایر کتبی که درباره ادبیات قرآن مطالبی نگاشته‌اند را بیان کنیم به موارد زیر اشاره می‌کنیم.

نکته اول: کلمه و کلام ابزارهایی برای متکلم‌اند تا مطلبی را به مخاطب خود بفهمانند، نوع استفاده از این ابزار به توان متکلم و نیاز مخاطب بر می‌گردد. در تکلم انسان، متکلم با توجه به نیازی که دارد توان خود را به کار می‌گیرد. ولی در تکلم خدا،‌ بر اساس لطف و رحمت تکلم صورت می‌گیرد.

بر همین اساس ادبیاتی که در قرآن ارائه شده ادبیاتی است که بر اساس نیاز مخاطب و لطف و رحمت متکلم و نیز علم و قدرت او نسبت به همه هستی و ویژگی‌های انسان می‌باشد. بنابراین طبیعی و بدیهی است که ادبیاتی اختصاصی و تأسیسی باشد.

بدین ترتیب ادبیات قرآن، قواعدی مخصوص به خود دارد و باید آن قوانین به صورت مستقل و با در نظر گرفتن خطابات خود قرآن استخراج شود.

این ادبیات تأسیسیِ استخراج شده، می‌تواند معیار دستور زبان عربی و نوع گویش عربی نیز قرار گیرد. بدین ترتیب این زبان عربی است که باید خود را با زبان قرآن هماهنگ کند نه بالعکس.

البته این بدان معنا نیست که از قواعدی که تاکنون در رابطه با ادبیات عرب گفته شده تخطی صورت پذیرد، که این خود خلاف ظاهر آیات قرآن و خلاف عربی بودن آنست؛ بلکه به این معناست که در مواجهه با قرآن لازم است دانسته شود که نازل کننده آیات خالق هستی است، بنابراین از هر گونه تکلفی که به واسطه فعالیت‌های علمی در دستور زبان عرب به وجود آمده، منزه است. بنابراین در هنگام وضع قوانین، ملاک و معیار، وضع قرآن به حساب می‌آید زیرا با عرف عرب کاملاً عجین بوده و حتی می‌توان عرف عرب را از آن فهمید.

نکته دوم:‌ آنچه در هر کلامی اصل است غرض متکلم است و..

 

 

*245صفحه


 
 
کتاب روش های تدبر قرآن با روایات و ادعیه(جلد نهم آموزش روش های تدبر در قرآن)
نویسنده : عطیه اصفهانی - ساعت ۱٠:٤۱ ‎ق.ظ روز ۱٢ فروردین ۱۳٩٢
 

از سری قرآن و امام / مهارتی

 

جلد نهم آموزش روشهای تدبر در قرآن

 

 

"روش های تدبر قرآن با روایات و ادعیه"

معصومین علیهم السلام به عنوان ثقل دیگر قرآن، میزان در تبیین و جاری ساختن آیات وحی در زندگی انسانها هستند، از این رو بهره گیری از کلام آنها در فهم قرآن هم شکوفا کننده تفکر و تعقل برای تدبر کننده است و هم ملاک در فهم آیات برای به کارگیری علمی و عملی اوست. کتاب پیش رو، هر چند به صورت مختصر، سعی میکند تا به نحوه ارتباط میان روایات و ادعیه معصومین علیهم السلام با قرآن به صورت روشمند بپردازد.

 

مباحث فصلهای کتاب

  • „ فاتحه: آشنایی با کلیات تدبر قرآن با روایات و ادعیه
  • „ درس اول: سوره مبارکه عادیات
  • „ درس دوم: سوره مبارکه تکویر
  • „ درس سوم: سوره مبارکه فجر
  • „ درس چهارم: سوره مبارکه تین
  • „ درس پنجم: سوره مبارکه نازعات
  • „ درس ششم: سوره مبارکه مسد
  • „ درس هفتم: ارجاع روایات به قرآن
  • „ درس هشتم: برخی از روش های اهل بیت در ارجاع مطالب به قرآن
  • „ خاتمه: سیمای اهل بیت علیهم السلام در قرآن

 


 
 
کتاب روش های تدبر بین سوره ای، مدنی(جلد هفتم آموزش روش های تدبر در قرآن)
نویسنده : عطیه اصفهانی - ساعت ۱٠:۳۱ ‎ق.ظ روز ۱٥ اسفند ۱۳٩۱
 

از سری قرآن و امام / مهارتی

 

جلد هفتم آموزش روش های تدبر در قرآن

 

 

"روش های تدبر بین سوره ای، مدنی"

سوره های مدنی سُور تکمیل کننده سوره های مکی هستند و تدبیر آسیب های جامعه دینی به سوی راه یافتن به ملکوت را برعهده دارند. در تدبر بین سوره ای سُور مدنی به نقش اسماء حسنای الهی در زندگی انسان اشاره میشود و شیوه های مطالعه هر سوره بر اساس اسماء آن سوره بررسی میشود. در این بررسی سعی میشود تهدیدها و آسیبها در دو عرصه فردی و اجتماعی بررسی شده و معانی اسماء و ارتباط آنها در یک سوره، در نظامی واحد بررسی شده و سپس تهدیدها را به فرصتهای هدایت و تکامل مبدل سازند.

 

 

مباحث فصلهای کتاب

 

  • „ درس اول: سوره مبارکه حدید
  • „ درس دوم: سوره مبارکه حشر
  • „ درس سوم: سوره مبارکه صف
  • „ درس چهارم: سوره مبارکه جمعه
  • „ درس پنجم: سوره مبارکه تغابن
  • „ درس ششم: درس جامع بین سوره ای

 

 

 


 
 
کتاب روش های تدبر بین سوره ای، مکی(جلد ششم آموزش روش های تدبر در قرآن)
نویسنده : عطیه اصفهانی - ساعت ۱٠:۱٩ ‎ق.ظ روز ۱٥ اسفند ۱۳٩۱
 

از سری قرآن و امام / مهارتی

 

جلد ششم آموزش روش های تدبر در قرآن

 

 

"روش های تدبر بین سوره ای، مکی"

سوره های مکی سوره هایی با مضامین بنیادی و پایه ای هستند که زندگی فردی و اجتماعی را به داشتن نظامی استوار و ساختاری منظم با ولایت رسول و امام برای رسیدن به امت واحده تشویق میکنند. مطالعه سوره های مکی با هم، به فرد و جامعه کمک میکند تا بتوانند زیرساختهای اعتقادی و اجتماعی لازم برای رشد و دریافت نور را به دست آورده و بر اساس آن راه های رسیدن به وحدت در مسیر حق را بیاموزند. در این راستا لازم است پیرامون غرض دار بودن مجموعهای سورهها، شیوه هایی را تجربه کنیم که در این صورت میتوان به مطالعه ساختاری در بررسی موضوعات قرآنی دست یافت.

 

مباحث فصلهای کتاب

 

  • „ درس اول: سوره مبارکه یونس
  • „ درس دوم: سوره مبارکه هود
  • „ درس سوم: سوره مبارکه یوسف
  • „ درس چهارم: سوره مبارکه رعد
  • „ درس پنجم: سوره مبارکه ابراهیم
  • „ درس ششم: سوره مبارکه حجر
  • „ درس هفتم: درس جامع بین سوره های الرا
  • „ درس هشتم: سوره مبارکه شعرا
  • „ درس نهم: سوره مبارکه نمل
  • „ درس دهم: سوره مبارکه قصص
  • „ درس یازدهم: درس جامع بین سوره های طواسین
  • „ درس دوازدهم: سوره مبارکه غافر
  • „ درس سیزدهم: سوره مبارکه شوری
  • „ درس چهاردهم: سوره مبارکه جاثیه
  • „ درس پانزدهم: درس جامع بین سوره های حوامیم

 


 
 
کتاب روش های تدبر قرآن به قرآن (جلد پنجم آموزش روش های تدبر در قرآن)
نویسنده : عطیه اصفهانی - ساعت ۱٢:۳٧ ‎ق.ظ روز ۱٥ اسفند ۱۳٩۱
 

از سری قرآن و امام / مهارتی

جلد پنجم آموزش روشهای تدبر در قرآن

 

"روش های تدبر قرآن به قرآن"

یکی از ویژگی های مهم قرآن، مثانی بودن آن است، به این معنا که هر یک از آیات آن با سایر آیات پشتیبانی میشود. بر همین اساس است که در تفسیر قرآن، شیوه تفسیر قرآن به قرآن از  مهمترین سبکهای تفسیری به شمار میرود. این کتاب به روشهایی از تدبر قرآن به قرآن به صورت سوره ای و یا آیه ای اشاره دارد. ضمناً این کتاب روشهایی را
برای بررسی چگونگی حضور هر سوره در سوره های دیگر آموزش میدهد.

 

مباحث فصلهای کتاب

 

  • „ مقدمه: کلیات روش قرآن به قرآن
  • „ درس اول: مطالعه محتوای کلی سوره در کل قرآن
  • „ درس دوم: مطالعه سوره از منظر محتوای کلی سوره دیگر
  • „ درس سوم: انتخاب زوج سوره بر اساس ظاهر آیات؛ سوره های مبارکه شمس و لیل
  • „ درس چهارم: انتخاب زوج سوره بر اساس محتوا؛ سوره های مبارکه شمس و اعلی
  • „ درس پنجم: انتخاب خانواده سوره؛ سوره های مبارکه شمس و لیل و اعلی و نازعات و مؤمنون
  • „ درس ششم: انتخاب آیه متناسب با غرض سوره؛ سوره مبارکه تین
  • „ درس هفتم: تفصیل حقایق با حقایق؛ سوره مبارکه لیل و انسان
  • „ درس هشتم: تفصیل حقایق در بسترهای مختلف (محکم و متشابه)؛ آیاتی از سوره مبارکه نور
  • „ درس نهم: تفصیل حقایق با نمونه های قابل مشاهده؛ داستانی از سوره مبارکه شمس
  • „ درس دهم: تفصیل اوامر و نواهی (مطلق و مقید)؛ سوره مبارکه نصر
  • „ درس یازدهم: تدبر موضوعی -سوره ای و آیه ای
  • „ درس دوازدهم: به دست آوردن عرف معانی کلمات آیه، سوره و موضوع؛ سوره مبارکه قدر

 


 
 
کتاب روش های تدبر سوره ای(جلد چهارم آموزش روش های تدبر در قرآن)
نویسنده : عطیه اصفهانی - ساعت ۱٢:٢٢ ‎ق.ظ روز ۱٥ اسفند ۱۳٩۱
 

از سری قرآن و امام / مهارتی

 

جلد چهارم آموزش روشهای تدبر در قرآن

 

"روش های تدبر سوره ای"

هر یک از سوره های قرآن به عنوان مجموعه و ساختار منظم برای تعلیم و تزکیه انسان در ساحت فردی و اجتماعیاش به عرصه زندگی او نزول یافته است. واحد دیدنِ یک سوره به عنوان ساختاری هدفمند به ما کمک میکند تا بتوانیم برای مطالعه آن سوره، هدایت خاصی را انتظار داشته باشیم، هدایتی که همه آیات، کلمات و دارایی های سوره در راستای آن بسیج میشوند. تدبر سوره ای به ما شیوه های بررسی هر سوره برای فهم بهتر غرض خاص آن سوره را آموزش میدهد. در بین این روشها، روش احکام و تفصیل از جایگاه ویژه ای برخوردار است.

 

مباحث فصلهای کتاب

 

  • „ درس اول: سوره مبارکه واقعه- نقش طبقه بندی آیات در فهم کلی سوره
  • „ درس دوم: سوره مبارکه حاقه- طبقه بندی آیات بر اساس جریان حق و باطل
  • „ درس سوم: سوره مبارکه معارج- طبقه بندی سوره بر اساس وضعیت غیر مطلوب و وضعیت مطلوب
  • „ درس چهارم: سوره مبارکه مزمل- طبقه بندی سوره بر اساس بروزات انسان و حقایق
  • „ درس پنجم: سوره مبارکه ق- حقایق تفصیل یافته زمینه ای برای علم و ادراک
  • „ درس ششم: سوره مبارکه مرسلات- نقش آیات کلیدی در تفصیل حقایق
  • „ درس هفتم: سوره مبارکه فصلت- اِحکام و تفصیل
  • „ درس هشتم: سوره مبارکه یس- انواع تفصیل
  • „ درس نهم: سوره مبارکه قمر- شناخت مؤلفه های اِحکام در سوره
  • „ درس دهم: سوره مبارکه الرّحمان- محکمترین اِحکام

 


 
 
کتاب روش های تدبر کلمه ای(جلد سوم آموزش روش های تدبر در قرآن)
نویسنده : عطیه اصفهانی - ساعت ۱۱:٥٦ ‎ب.ظ روز ۱٤ اسفند ۱۳٩۱
 

از سری قرآن و امام / مهارتی

 

 

جلد سوم آموزش روش های تدبر در قرآن

 

"روش های تدبر کلمه ای"

کلمه جاری کننده کلام و حقیقت در زندگی فردی و اجتماعی انسان است نقطه آغازین هر علم و رابط بین علم و انسان. با تدبر در کلمات قرآن ضمن شناخت مقام رفیع کلمات در فهم معانی، مفاهیم و مصادیق حقایق، ابتدا به چگونگی مطالعه و بررسی معانی کلمات قرآن پرداخته، سپس به چگونگی مطالعه کلمات قرآن در یک سوره و نیز چگونگی بهره مندی از مفاهیم کلمات در فهم موضوعات یک سوره و نزدیک شدن به غرض آن میپردازیم. ضمنا ضمن آشنایی با مباحث مهم دیگر مانند وجود مراتب در کلمات و نیز بحث محکم و متشابه فهم خود در استفاده از کلمات را تعمیق می بخشیم.

 

 

مباحث فصلهای کتاب

 

  • „ درس اول: معنا- سوره مبارکه حمد
  • „ درس دوم: مصداق و معنا- سوره مبارکه توحید
  • „ درس سوم: مصداق و مفهوم- سوره مبارکه عصر
  • „ درس چهارم: انواع تعریف کلمه- سوره مبارکه کوثر
  • „ درس پنجم: تعریف و معرفی کلمات در قرآن- سوره مبارکه مطففین
  • „ درس ششم: سوره مبارکه طارق- اشتراک معنا
  • „ درس هفتم: سوره مبارکه بروج- غرض سوره، روح جاری در کلمات
  • „ درس هشتم: سوره مبارکه نبأ- محکم و متشابه
  • „ درس نهم: سوره مبارکه زمر- ارتباط زنجیرهای کلمات در سوره
 

 


 
 
کتاب روش های تفکر در قرآن(جلد دوم آموزش روش های تدبر در قرآن)
نویسنده : عطیه اصفهانی - ساعت ۱۱:۳٠ ‎ب.ظ روز ۱٤ اسفند ۱۳٩۱
 

از سری قرآن و امام / مهارتی

 

 

 

جلد دوم آموزش روش های تدبر در قرآن

 

 

"روش های تفکر در قرآن"

تفکر در قرآن به معنای فعال ساختن فهم به واسطه خوب دیدن و خوب شنیدن است که باعث نزول حقایق هستی بر انسان میشود. بدین ترتیب انسان به دانستنیهای تفصیلی راه پیدا میکند و میتواند به قرب الهی دست یابد. نقش نطق، کلمه، کلام، لحن، بیان، ادبیات و قول در فعالسازی دیدن و شنیدنِ مطلوب، نقشی انکارناپذیر است و هنر کلامِ وحی در این زمینه معجزهای اعجاب انگیز میباشد. بدین ترتیب نگاه به قرآن به عنوان کتاب فهم و قرائت، دریچه ای برای هدایت و رشد است.

 

کتاب آشنایی با شیوه های تفکر در مجموعه کتب تدبر در قرآن درصدد است تا با شیوه هایی ما را به سوی این فهم و قرائت راهنمایی کند.

 

مباحث فصلهای کتاب

 

    „ درس اول: درباره تفکر
    „ درس دوم: سوره مبارکه علق- خوب دیدن و خوب شنیدن
    „ درس سوم: نقش قالبهای ادبی و بیانی در تفکر
    „ درس چهارم: سوره مبارکه قلم- سوره اخلاق و تقدیر و تسبیح
    „ درس پنجم: نقش توجه به پس زمینه های هر رخداد در تفکر
    „ درس ششم: سوره مبارکه مدّثّر- سوره قیام
    „ درس هفتم: درباره تعریف واژه
    „ درس هشتم: سوره مبارکه کافرون- سوره دین و برائت
    „ درس نهم: درباره گزاره
    „ درس دهم: سوره مبارکه فیل- سوره توجه به اراده خدا
    „ درس یازدهم: سوره مبارکه قریش- سوره شناخت نعمت و وظیفه
    „ درس دوازدهم: نمودار
    „ درس سیزدهم: سوره مبارکه بلد- سوره مقاومت و مرحمت
    „ درس چهاردهم: سوره مبارکه ملک- از ادراک تا عمل

 

 


 
 
کتاب مقدمات تدبر در قرآن (جلد اول آموزش روش های تدبر در قرآن)
نویسنده : عطیه اصفهانی - ساعت ۱۱:٠٦ ‎ب.ظ روز ۱٤ اسفند ۱۳٩۱
 
 از سری قرآن و امام / مهارتی

 

 

 جلد اول آموزش روش های تدبر در قرآن

 

"مقدمات تدبر در قرآن"

«تدبر در قرآن» موهبتی الهی به انسان است که با این  موهبت، توان اندیشه در کلام وحی را یافته و اندیشه هایش را میتواند مبنای سنجش حق از باطل قرار دهد و براساس توجهی که نسبت به کلام خالق دارد، به برنامه ریزی مطلوبی در زندگی دست یافته، حیات طیّبه را تجربه کند. انسان میتواند با تدبر در کلمه ها، آیات و سوره های قرآن، به جرعه جرعه های ماء مَعین دست یابد. با توجه به این معنا، کتاب حاضر سعی دارد مبانی، مقدمات و کلیات روشهای تدبر در قرآن را به صورت عملی و کاربردی آموزش دهد. روشهای یادشده در جلدهای بعدی این مجموعه به تفصیل مورد بحث قرار گرفته است.

 

مباحث فصلهای کتاب

 

  • „ مقدمه: برخی از اصول مهم در رجوع و مطالعه قرآن
  • „ درس اول: دانستن ویژگیهای قرآن، شرط لازم برای مطالعه و رجوع به قرآن
  • „ درس دوم: برخی از روشهای مطالعه و فهم قرآن
  • „ درس سوم: بررسی مفهوم تدبر در قرآن و معرفی روشهای آن
  • „ درس چهارم: سوره مبارکه فلق- تعلیم استعاذه به رب الفلق
  • „ درس پنجم: سوره مبارکه ناس- تعلیم استعاذه از شرّ وسوسه
  • „ درس ششم: سوره مبارکه نصر- آموزش استغفار و تسبیح
  • „ درس هفتم: سوره مبارکه ماعون
  • „ درس هشتم: سوره مبارکه همزه- دور شدن از موانع ارتباط با دیگران
  • „ درس نهم: سوره مبارکه زلزال- توجه به قیامت با محوریت عمل خیر
  • „ درس دهم: سوره مبارکه ضحی- درک نیاز به پیامبر و اطمینان به وحی
  • „ درس یازدهم: سوره مبارکه انشراح- شرح صدر و برنامهریزی منظم به سوی خدا
  • „ درس دوازدهم: سوره مبارکه عبس- توجه ویژه به قرآن و تزکیه و تکریم هدایت دیگران